Power BI Alternatifleri: Kendi Verinizle Raporlama

İş zekâsı aracı alan orta ölçekli şirketlerin çoğunda dashboard'lar gerçekten kuruldu. Eksik olan, onları kullanan yöneticiler. Pazartesi toplantısı yine muhasebeden alınan Excel çıktısıyla başlıyor, dashboard'lar bir ekranda açık kalıyor.

Bir şirketin raporlamasının gerçekte nasıl yürüdüğünü çıkardığımızda hep aynı üç neden karşımıza çıkıyor:

• Öğrenme eğrisi. Rapor kurmak ya da değiştirmek veri modeli, filtre ve sorgu dili istiyor. Yöneticinin buna vakti yok; başkasından istiyor.
• Her rapor tek kişide. Modeli kuran kişi kuyruğun kendisi oluyor. O kişi yoğunsa ya da ayrılırsa raporlar donuyor.
• Rakamlara güven yok. Satış, finans ve operasyon cirosu birbirinden biraz farklı hesaplıyor. Dashboard Excel'le tutmayınca herkes Excel'e dönüyor.

Bunların hiçbiri Power BI'a özgü değil. Kurulum değişmezse aynı dert bir sonraki araca da taşınıyor.

Şunların çoğu sizin için doğruysa Power BI'da kalın: Şirket zaten Microsoft 365 kullanıyor, veri SQL Server, Excel ya da Dynamics'te. Veri modelini sahiplenen ve değiştirmeye vakti olan bir analistiniz ya da iş ortağınız var. Yöneticileriniz rakamı birine sormak yerine dashboard açmaktan memnun.

Power BI'da artık Copilot da var; iş kullanıcıları rapor içeriği hakkında düz cümleyle soru sorabiliyor. Bu işe yarıyor, ama cevap birinin kurduğu modelden geliyor. Model eskiyse ya da bir ölçü eksikse cevap da eksik kalıyor.

Power BI'ı bir iş ortağı kurduysa, proje bittikten sonra modelin bakımını kimin yaptığını sorun. Yeni bir ürün eklendiğinde, bir şube açıldığında ya da ERP'de bir alan değiştiğinde raporu kim güncelliyor? Cevap belirsizse, raporların neden eskidiği de belli.

Asıl sorun modelin bakımını kimsenin yapmaması ise, daha ucuz ya da daha yeni bir araç bunu çözmez. Önce sahipliği netleştirin, sonra sorunun araçta olup olmadığına karar verin.

Aşağıdaki seçeneklerin hepsi orta ölçekli şirketlerin kullandığı gerçek ürünler. Her birinin ne olduğunu kendi sitesinden kontrol ettik. Fiyat vermiyoruz; kullanıcı sayısına ve sürüme göre değişiyor.

Seçenekler üç gruba ayrılıyor. Google Data Studio ve Zoho Analytics gibi barındırılan rapor araçları hızlı başlar ve az bakım ister. Metabase, Apache Superset ve Grafana gibi açık kaynak araçların lisans ücreti yok, ama birinin kurması, güvenliğini sağlaması ve güncellemesi gerekiyor. Tableau, Qlik ve Power BI gibi kurumsal paketler en derine iner; kurulumu ve bakımı da en çok emeği onlar ister.

Bu araçların birçoğu artık düz cümleyle soru sormayı destekliyor: Metabase'de Metabot var, Qlik ve Tableau'nun kendi asistanları var. Kural değişmiyor: cevap, arkasındaki veri ve birinin güncel tuttuğu tanımlar kadar iyi.

Türk ERP'lerinden biriyle çalışıyorsanız yeni bir şey almadan önce elinizdekine bakın. Logo'nun Logo Edge BI ürünü kendi sunucunuzda çalışıyor, Qlik Sense altyapısı üzerine kurulu ve satış, sipariş, finans, üretim, bordro için hazır rapor şablonlarıyla geliyor. Mikro'nun Jump ve Fly ürünlerinde rapor araçları ve veri küpleri var; Netsis'in de kendi rapor şablonları bulunuyor.

Veri modeli zaten ERP'ye uyduğu için bu çoğu zaman en ucuz ilk adım. Sorular ERP'nin dışına taşınca yetmemeye başlıyor: fiyatlama Excel'indeki navlun maliyetleri, CRM'deki fırsatlar, banka hareketleri ya da sonradan Excel'e yazılan her şey.

Bu cevaplar yokken seçilen yeni araç, eski hikâyeyi yeni bir logoyla tekrarlar. Önce bunları yazın; bir proje değil, bir haftalık konuşma işi.

Bizim kurduğumuz alternatif, şirketin kendi veritabanı üzerinde çalışan bir raporlama: yönetici rapor tasarlamak yerine sorusunu yazıyor. Burada yapay zekâ tek bir iş yapıyor: soruyu şirketin verisinde çalışan bir sorguya çeviriyor. Etrafındaki her şey sıradan ve özenli yazılım işi.

Her iş için doğru araç değil. Tek seferlik derin analizler, tahmin modelleri ve biçimi özenle hazırlanan yönetim kurulu sunumları hâlâ bir iş zekâsı aracında, bir analistin elinde daha iyi olur. Sorarak raporlama, bugün birinin kuyruğunda bekleyen günlük ve haftalık sorular için.

Bir Türk fintech şirketinin raporlaması zamanlanmış otomasyonlar ve Power BI üzerinden yürüyordu. Otomasyonlar işe yarıyordu, ama her yeni soru yine aracı bilen birini gerektiriyordu ve ekibin çoğu o öğrenme eğrisini hiç tırmanmadı.

Kimin hangi raporu istediğini ve verinin nerede durduğunu çıkardık, ardından şirketin kendi veritabanı üzerinde bir raporlama aracı kurduk. Ekipler artık ihtiyaç duydukları raporları kendileri oluşturuyor; Power BI yok, öğrenilecek yeni bir araç da yok. Bunun yanında gelen e-faturalar da anlaşılan kurallarla muhasebe yazılımına otomatik aktarılıyor.

Mesele Power BI'ın yanlış olması değildi. Şirketin kendi sorularına göre şekillenen ve sahibi olduğu bir raporlamaya ihtiyacı vardı.